Pers

Beelden lancering open Commons Dag bij Commons Hub Brussel ( 27/08)

Beelden initiatieven


Persbericht 27 augustus 2026:

EERSTE OPEN COMMONS DAG ZET 50 BEDRIJVIGE BURGERCOLLECTIEVEN IN HEEL VLAANDEREN IN DE KIJKER

Op zondag 4 oktober openen zo’n 50 burgercollectieven verspreid over Vlaanderen hun deuren tijdens de allereerste Open Commons Dag. Van samentuinen en gereedschapsbibliotheken tot woon-, zorg- en voedselinitiatieven: bezoekers kunnen er ontdekken hoe burgers zich organiseren rond wat ze samen belangrijk vinden. De dag vindt bewust plaats op dezelfde dag als Open Bedrijvendag. Daarmee wil organisator Commons Lab ook de bedrijvigheid die buiten klassieke bedrijven ontstaat, zichtbaar maken.

Overal in Vlaanderen organiseren burgers zich om samen gronden en gebouwen te beheren, materiaal te delen, voedsel te telen, zorg te organiseren of nieuwe woonvormen uit te proberen. Zulke initiatieven worden ook wel commons genoemd: mensen die zich organiseren en verantwoordelijkheid opnemen om samen zorg te dragen voor een gedeelde plek, hulpbron of behoefte.

Op 4 oktober worden die initiatieven voor het eerst op grote schaal samengebracht tijdens de Open Commons Dag. Zo’n 50 locaties verspreid over Vlaanderen stellen die dag hun werking open voor het brede publiek. Bezoekers kunnen er niet alleen komen kijken en luisteren, maar kunnen op heel wat plekken ook zelf de handen uit de mouwen steken en ervaren hoe zo’n gemeenschap werkt.

Het programma is bijzonder divers. Zo kunnen bezoekers in Antwerpen mee aan een groendak bouwen bij Amandus2060, in Mechelen zelf plaatsnemen achter het stuur van een riksja van Klimavelo of een bakworkshop volgen in de Brugse burenbakkerij Koekegoed. Andere deelnemende initiatieven organiseren rondleidingen maar ook workshops, gesprekken en activiteiten of laten bezoekers eenvoudigweg even meedraaien in hun dagelijkse werking.

Ook wie vooral wil kennismaken, kan terecht op tientallen plekken: van een thuis voor mensen met kanker in Oostende tot samentuinen, woonprojecten, buurtplekken en gedeelde ateliers. Zo wil de Open Commons Dag niet alleen tonen wat commons zijn, maar bezoekers vooral laten ervaren wat er mogelijk wordt wanneer mensen dingen samen organiseren, beheren en delen.

Niet alleen bedrijven zijn bedrijvig

De datum van de eerste Open Commons Dag is bewust gekozen. Op 4 oktober vindt ook Open Bedrijvendag plaats. “Waar die dag traditioneel bedrijven en ondernemerschap in de kijker staan, willen we tonen dat ook burgers die zich organiseren bijzonder bedrijvig kunnen zijn”, zegt Joppe Ruts van Commons Lab. “Ze zoeken samen oplossingen voor concrete noden in hun buurt of samenleving. Daarbij komt heel wat organisatie, vakmanschap, engagement, vrijwillige inzet en ondernemingszin kijken.”

Toch blijft die bedrijvigheid vaak weinig zichtbaar. “Veel initiatieven zijn lokaal goed gekend, maar blijven buiten hun eigen buurt grotendeels onder de radar. De voorbije maanden hebben we zelf nog voortdurend nieuwe initiatieven leren kennen. Die vijftig deelnemers zijn dus wellicht nog maar het topje van de ijsberg.”

De Open Commons Dag wil daarbij geen alternatief voor Open Bedrijvendag zijn, maar het beeld van wat ‘ondernemen’ en ‘bedrijvigheid’ kunnen betekenen verbreden. Naast economische waarde creëren commons-initiatieven ook maatschappelijke meerwaarde, bijvoorbeeld door betaalbare toegang tot huisvesting of materiaal mogelijk te maken, mensen samen te brengen of lokale antwoorden te ontwikkelen op uitdagingen en noden rond zorg, klimaat, wonen en voedsel.

Van een abstract begrip naar concrete plekken

Met de Open Commons Dag wil Commons Lab ook het begrip ‘commons’ bekender en tastbaarder maken. Het concept verwijst naar een manier van organiseren waarbij een gemeenschap zelf verantwoordelijkheid opneemt voor iets wat ze deelt. “Dat willen we op 4 oktober vooral in de praktijk laten zien”, zegt Iris Vande Walle, projectverantwoordelijke bij Commons Lab. “Commons zijn niet altijd eenvoudig uit te leggen. Maar zodra mensen zo’n initiatief bezoeken, eraan deelnemen of zelf even meehelpen, wordt snel duidelijk wat het betekent en welke waarde zulke plekken kunnen hebben voor een buurt of gemeenschap.” Daarom ligt de nadruk op 4 oktober niet alleen op kijken, maar dus vooral op beleven.

Ook Amandus2060 in Antwerpen-Noord zet op 4 oktober de deuren open. “In onze buurt is er veel nood aan plekken waar mensen iets kunnen organiseren. Die ruimte hebben we hier letterlijk: een kerk midden in een heel diverse wijk”, zegt Koen Wynants van Amandus2060. “Samen met de geloofsgemeenschap en buurtbewoners onderzoeken we al doende hoe we die plek opnieuw kunnen laten bruisen. Daar hebben we ook veel mensen voor nodig. Op 4 oktober willen we daarom niet alleen tonen wat hier mogelijk is, maar mensen uitnodigen om mee hun schouders onder het project te zetten.”

Voor de deelnemende initiatieven is de Open Commons Dag een kans om hun werking aan een ruimer publiek te tonen en nieuwe mensen te betrekken. Commons Lab hoopt tegelijk dat bezoekers inspiratie opdoen om zelf mee te doen of zich samen met anderen rond een gedeelde plek, behoefte of uitdaging te organiseren.

Praktisch

De Open Commons Dag vindt plaats op zondag 4 oktober 2026 op zo’n 50 locaties verspreid over Vlaanderen. De deelnemende initiatieven bepalen zelf hun programma en openingsuren tussen 11u en 18u.

Het volledige overzicht van de deelnemende initiatieven, een interactieve kaart en het programma zijn te vinden op opencommonsdag.be.

Noot voor de redactie

Voor interviews, bijkomende informatie, beeldmateriaal of contact met een deelnemend initiatief:

Joppe Ruts
Pers- en communicatieverantwoordelijke Commons Lab vzw
0496 70 15 67
joppe@commonslab.be

Eind september stelt Commons Lab ook een selectie van locaties en initiatieven ter beschikking die zich bijzonder lenen voor reportages, interviews en beeldopnames op 4 oktober.

Over Commons Lab

Commons Lab is een erkende sociaal-culturele organisatie die commons en burgercollectieven in Vlaanderen zichtbaar maakt, ondersteunt en versterkt. De organisatie initieert en ondersteunt experimenten waarbij burgers samen verantwoordelijkheid opnemen voor gedeelde middelen, plekken en maatschappelijke uitdagingen.

Meer informatie: commonslab.be

Open Commons Dag 2026 wordt georganiseerd door Commons Lab, in samenwerking met CLT Vlaanderen, Commons Hub Brussel, De Zachte Omwenteling – Festival van Verbinding en Florerende Gemeenschap.